Çeltik Yanıklık Hastalığı ile Mücadele Zamanını Kaçırmayın...

Belirtileri: Genel olarak yanıklık (yaprak, boğum, salkım, salkım sapı yanıklığı) adı verilen hastalığa bruson, kurt boğazı, sam vurması, pas gibi isimler de verilmektedir. Bitkide belirtiler yaprak, yakacık, kın, boğum, başak(salkım) ve başak sapında ve tane kavuzlarında görülür.

Genellikle yaprak lekeleri Temmuz ayından itibaren görülmeye başlar. Bu lekeler başlangıçta küçük kahverengi lekeler şeklindedir. Zamanla iğ yada baklava dilimi şeklinde, iki ucu sivri, ortası gri-bej veya saman sarısı, etrafı kahverengi bir hale ile çevrili lekeler halini alır.

Başlangıçta ayrı ayrı ve küçük olan lekeler daha sonra büyür ve birleşerek yaprağın tamamen kurumasına neden olabilir. Yakacıkta lekeler temmuz ayının ikinci yarısında görülebilir. Enfekteli yakacık iplikle sıkılmış gibi bir görünüm alır. Yakacıktaki leke yaprak kınına doğru uzayabilir.

Kın üzerindeki lekeler yaprak ayasındakilerden farklıdır. Belirli bir şekilleri yoktur, uzunlamasına gelişirler. Sap üzerinde ise yağlımsı görünüşlü lekeler oluşur, üzerinde petrol yeşili renkte küf gelişir. Bitki üst kısımdan çekilirse boğumdan kopar. İleri dönemlerde su seviyesindeki birinci ve ikinci boğumlarda önce doku yumuşaması, sonra kahverengileşme ve siyahlaşma şeklinde görülen boğum enfeksiyonlar meydana gelir.Sap kabuk kısmından kopar ve bitkinin alt ve üst kısımları sadece öz kısmından bağlı kalır. Bu bitkiler hafifçe çekilirse bu noktadan koparlar.

Başak (salkım) oluşumundan sonra, başağın hemen altındaki boğumda dayanıklılık enfeksiyonu görülebilir. Buna “Boyun Çürüklüğü” ismi verilir. Bu durumda başak normal yeşil renk yerine mavi-yeşil renk alır. Boyun enfeksiyonunun oluş zamanına göre ya kavuzlar içinde tane hiç oluşmaz ve boş kavuzlar meydana gelir, veya ince, cılız, çimlenme yeteneği ve Pazar değeri olmayan, kesitleri tebeşir gibi beyaz daneler oluşur.

Hastalık tarlada başlangıçta 1-2 m çapında ocaklar halinde çökmüş olarak dikkati çeker. Hastalığın gelişimine uygun koşullara bağlı olarak, bu ocakların çapı büyür, hatta tarlanın tümünü kaplayabilir. Yanıklık, çeltiğin en çok zarara neden olan hastalığıdır. Salgın yıllarında zarar oranı çok yüksektir.

Mücadelesi:

Kültürel önlemler:

Hastalığın görülmediği yerlerden tohum alınmalıdır. Hastalığa az yakalanan veya dayanıklı çeşitler ekilmelidir. Hasat sonrası tarlada anız bozulmalıdır. Tek taraflı fazla azotlu (özellikle nitratlı) gübre vermekten kaçınılmalıdır. Sulama suyunun soğuk olmamasına özen gösterilmelidir. Sulama eğer artezyenden yararlanılarak yapılıyorsa, su göllendirilerek veya tarla içerisinde dolaştırılarak sıcaklığın yükseltilmesine çalışılmalıdır.

Kimyasal mücadele:

Yanıklık hastalığına karşı, yeşil aksam ilaçlaması şeklinde olmaktadır. Yeşil aksam ilaçlamasında; hastalık görülmeye başladığı zaman (özellikle temmuz ayının ilk yarısında) ilk ilaçlama, tavsiyeye bağlı olarak ikinci ve üçüncü ilaçlamalar yapılır.

Kimyasal mücadele için reçeteli ilaç kullanılması gerekmektedir. Reçete için İlçe Tarım Müdürlüğüne ve yetkili Ziraat Mühendislerine müracaat edilmelidir.